تبلیغات
حدیث - مادر تمام علوم اسلامی

بسم الله ولله الحمد

شناخت جایگاه حدیث به مراتب از پرداختن به تعریف حدیث مهمتر است و با شناخت جایگاه حدیث میتوان به کاربرد اساسی و ریشه ای  آن در علوم اسلامی پی برد.

با تأمل و تدبر در علوم اسلامی، به خوبی مینوان به این مطلب رسید که اگر احادیث اهل بیت (سلام الله علیهم) نبود،بسیاری از آن علوم مبهم و نامعلوم می ماند و فلج می شد وکسی به فهم حقیقی آنها دست پیدا نمیکرد.

برای اثبات این مدعی به بیان چند مطلب می پردازیم :

الف : حدیث و تبیین قرآن

قرآن کتابی است که از طرف خداوند تعالی برای بشر فرستاده شد، تا انسان به وسیله آن به مقام قرب الهی برسد و کامل شود.

لازمه این کتاب آسمانی، که برای چنین منظوری فرستاده شده است این است که همه، بتوانند آن را بفهمند و یا لااقل امکان فهم آن را داشته باشند.

در این میان عقل و فهم بشر به تنهایی نمیتواند تمام قرآن را درک کند و به کار بگیرد. پس احتیاج به کسانی دارد که آن را قابل فهم کنند .

برای روشن شدن این مطلب دو روایت را تقدیم میکنم :

إِبْرَاهِیمُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِاللَّهِ بْنِ حَمَّادٍعَن ْبُرَیْدٍالْعِجْلِی ِّعَنْ أَحَدِهِمَا(سلام الله علیهما) فِی قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى وَ مایَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّهُ

وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ ‏فَرَسُولُ اللَّهِ(صل الله علیه وآله) أَفْضَلُ الرَّاسِخِینَ فِی الْعِلْمِ قَدْ عَلَّمَهُ اللَّهُ جَمِیعَ مَا أَنْزَلَه ُعَلَیْهِ مِنَ التَّنْزِیلِ

وَ التَّأْوِیل  ِ وَ مَاكَانَ اللَّهُ لِیُنْزِلَ عَلَیْهِ شَیْئاً لَمْ یُعَلِّمْهُ تَأْوِیلَهُ وَ أَوْصِیَاؤُهُ (سلام الله علیهم) مِنْ بَعْدِهِ یَعْلَمُونَهُ كُلَّهُ وَ الَّذِینَ لَایَعْلَمُونَ تَأْوِیلَهُ إِذَا قَالَ

الْعَالِمُ فِیهِ بِعِلْمٍ فَأَجَابَهُمُ اللَّهُ بِقَوْلِهِ یَقُولُونَ آمَنَّابِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ الْقُرْآنُ لَهُ خَاصٌّ وَ عَامٌّ وَ مُحْكَمٌ وَ مُتَشَابِهٌ وَ نَاسِخٌ وَ مَنْسُوخٌ وَ الرَّاسِخُونَ

فِی الْعِلْمِ یَعْلَمُونَه‏(1)


الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍعَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍعَنْ مُحَمَّدِبْنِ أُورَمَةَعَنْ عَلِیِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِالرَّحْمَنِ بْنِ كَثِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ(سلام الله علیه)

قَالَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِ(سلام الله علیهم) (2)   

این احادیث به این معنا است که:

 اولا : کتاب مهم و پر رمز و رازی مثل قرآن، احتیاج به مفسر و مأول ومبینی دارد تا بشر بتواند به راحتی از آن برای تکامل استفاده کند .

دوما : مهمتر از آن این است که چه کسی میتواند چنین وظیفه مهمی را به عهده بگیرد و این کلام نورانی و دقیق و البته در بعضی از موارد مجمل را تبیین و تفسیر کند؟

با استفاده از کلمات معصومین(سلام الله علیهم) میتوان پی برد که غیراز نبی مکرم اسلام (صل الله علیه وآله) و اهل بیت ایشان کسی توانایی به عهده گرفتن این بار سنگین را ندارد.

باید اضافه کنم که اگر امامان معصوم (سلام الله علیهم) نبودند، معنای بعضی از آیات، ارتباط آیات متعدد با یکدیگر و همچنین مفهموم آیات متشابه قرآن روشن نمی شد.

ب : حدیث و اعتقادات

اعتقادات كه توحید و عدل و معاد و نبوت و امامت است،درهمه ادیان یكى است و تنها اختلاف درشخص نبى و وصى است در عصر و زمانهای مختلف .

دراینجا چند سوال مطرح است :

1-   آیا بشر با این همه خطا میتواند بدون یاری انسان کامل ، به توحید دست پیداکند ؟

2-   آیا بدون فرمایش معصوم (سلام الله علیه) میتوان به چیستی خداوند پی برد وگمراه نشد ؟

3-   با توجه به مبهم بودن دنیای پس از مرگ ، چه کسی میتواند مارا از مرگ و قبر و قیامت و... آگاه کند ؟

و بسیاری سوال دیگر که فقط و فقط معصوم(سلام الله علیه) جواب آنها را میداندواز آنها اطلاع دارد.

مسلما بدون احادیث معصومین (سلام الله علیهم) نمیتوان به هیچ کدام از اعتقادات شیعه، معتقد شد.

ج : حدیث و فقه

بسیاری از احکام شریعت، تعبدی است و برای پرورش روح تسلیم در برابر خدای تعالی است.

بخشی از این احکام را در قرآن بیان فرموده است و بیان بخش اعظم آن رابه عهده نبی اکرم(صل الله علیه وآله) و معصومین (سلام الله علیهم) نهاده است .

مثلا اینکه نمازهای یومیه چند رکعت هستند، شکل نمازخواندن، نحوه نماز مسافر وشرایط آن و یا شرایط و اعمال حج و بسیاری از احکام که تفصیل آنها در قرآن نیامده و به عهده نبی اکرم(صل الله علیه وآله) و معصومین (سلام الله علیهم) نهاده است .

ما فقط به وسیله روایت میتوانیم بفهمیم که مثلا پیامبر چگونه وضو گرفته و نماز خوانده و یا چگونه حج رفته است.

اگر حدیث نبود، فقیهان ناگزیر بودند که به رأی وحدس خود عمل کنند که در این صورت تقلید از آنان جایز نبود .

پس این حدیث است که احکام را به تفصیل برای ما بیان میکند.

د : حدیث و اخلاق

واقعا عرض میکنم و متعصبانه نمیگویم،خدا می داند که اخلاق نزد نبی اکرم(صل الله علیه وآله) و معصومین (سلام الله علیهم) است وبس.تا جایی که خدای تعالی در مورد نبی اکرم(صل الله علیه وآله) می فرماید :

ویقیناً تو برملكات وسجایاى اخلاقى عظیمى قراردارى‏(3)

یعنی کسی که دنبال اخلاق است باید پشت سر حضرت حرکت کند ، زیرا خدای تعالی در جای دیگری میفرماید :

یقیناً براى شما در [روش و رفتار] پیامبر خدا الگوى نیكویى است براى كسى كه همواره به خدا وروز قیامت امید دارد وخدا رابسیاریاد میکند. (4)

تا جایی که خود خداوند دستور پیروی از ایشان را صادر میکند و می فرماید :

آنچه را پیامبر به شماعطا كرد بگیرید و ازآنچه شمارا نهى كرد ، باز ایستید(5)

و باید دانست که بین رسول الله (صل الله علیه وآله) و آل رسول (سلام الله علیهم) در پیروی فرقی نیست .

شیخ مفید( اعلی الله مقامه) در مطالبشان این ادعا را تایید میکند ومیفرماید :

و قد فوّض اللّه تعالى الی نبیّه صلّى اللّه علیه و آله و سلّم أمر دینه،فقال:(وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا ) و قد فوّض ذلك إلى الأئمّة (سلام الله علیهم) (6)

پس در کسب محاسن اخلاقی ودوری از رذائل اخلاقی هم مستقیما محتاج احادیث محمد وآل محمد (سلام الله علیهم اجمعین) هستیم.

در نتیجه با قاطعیت تمام میتوان گفت که حدیث مادر تمام علوم اسلامی است .

بِأَبِی أَنْتُمْ وَ أُمِّی وَ نَفْسِی بِمُوَالاتِكُمْ عَلَّمَنَا اللَّهُ مَعَالِمَ‏ دِینِنَا وَ أَصْلَحَ مَا كَانَ فَسَدَ مِنْ دُنْیَانَا (7)

*_*_*_*_*_*_*_*_*_*_*_*_*_*_*_*_*_*_*_*

(1)    بصائرالدرجات: 56

(2)   الكافی،ج‏1،ص: 213

(3)    وَإِنَّكَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ (القلم /  4)

(4)    لَقَدْكانَ َكُمْ فی‏ رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَة ٌحَسَنَةٌ لِمَنْ كان َیَرْجُوا اللَّهَ وَ الْیَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَكَرَا للَّهَ كَثیراً ( احزاب / 21)

(5)    وَ ما آتاكُمُ الرَّسُول ُفَخُذُوهُ وَ مانَهاكُم ْعَنْهُ فَانْتَهُوا (حشر / 7)

(6)    اعتقادات الإمامیة وتصحیح الاعتقاد ، ج‏1 ، ص: 101

(7)    من لا یحضره الفقیه ،  ج‏2 ، ص: 616





طبقه بندی: فقه الحدیث (فهم و شرح حدیث)،  احادیث اعتقادی،  احادیث اخلاقی،  احادیث فقهی، 
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : پنجشنبه 20 مهر 1391 | توسط : فاتح صدوق